Gigafabryka AI w Polsce: gdzie powinny zostać dane urzędów?
Autor: Andrzej Albera, Odpowiada za strategię i kierunek rozwoju
Polska stara się o jedną z europejskich gigafabryk AI. To inwestycja, która może przekroczyć 10 mld zł, i dobra wiadomość dla polskiego stacku AI. W dyskusji o miliardach i procesorach rzadko pada jednak pytanie, które zadaje każdy sekretarz gminy: gdzie fizycznie będą leżeć dane mieszkańców i kto będzie miał do nich dostęp? Policzyliśmy, co gigafabryka da urzędom, a czego urzędy muszą dopilnować same.
Jak to policzyliśmy
| Krok | Wartość |
|---|---|
| Inwestycja w polską gigafabrykę | może przekroczyć 10 mld zł |
| Moc na start | co najmniej 25 tys. akceleratorów AI |
| Moc docelowa | co najmniej 75 tys. akceleratorów |
| Udział, który kupi państwo polskie | 17% |
| Udział, który kupi Unia | 17% |
| Wynik | ok. 4 tys. akceleratorów dla Polski na start |
To dużo mocy do trenowania polskich modeli, takich jak Bielik i PLLuM, i do badań. Ale gigafabryka to elektrownia obliczeń, a nie magazyn akt. Wnioski, decyzje i dane z PESEL-em nie muszą tam trafiać, żeby urząd korzystał z AI.
Polska a świat
| Kto | Co robi | Liczby |
|---|---|---|
| Unia Europejska | pierwszy przetarg na gigafabryki AI | 7 projektów: 4 średnie i 3 duże |
| Polska | stara się o gigafabrykę średniej skali | może przekroczyć 10 mld zł, oferty do 12 listopada 2026, umowy na początku 2027, start w 2028 |
| Kraje regionu | mają korzystać z mocy polskiej gigafabryki | Litwa, Węgry, Chorwacja i Słowacja; z Czechami Polska współpracuje na podstawie memorandum z września 2026 r. |
| Polska dziś | dwie fabryki AI już powstają | PIAST-AI w Poznaniu i Gaia w Krakowie |
O lokalizacji gigafabryki zdecyduje konsorcjum, które wygra przetarg. Rząd wskazał wcześniej 10 możliwych miejsc w całym kraju.
Jak czytać te liczby
- Gigafabryka liczy, urząd decyduje. Modele można trenować w gigafabryce, a uruchamiać tam, gdzie są dane: w serwerowni urzędu lub w zaufanym centrum danych w Polsce.
- Suwerenność danych to decyzja, gdzie dane są przechowywane i przetwarzane. Tak definiuje ją Ministerstwo Cyfryzacji. Każdy urząd może ją podjąć już dziś, bez czekania na 2028 rok.
- Na gigafabrykę nie trzeba czekać. Polskie modele działają już teraz na zwykłych serwerach.
Co z tego wynika dla instytucji
- Trzymać dane u siebie. TWIN:DESK, nasze Cyfrowe biurko AI, działa w serwerowni urzędu, na polskich modelach. Dane mieszkańców nie opuszczają budynku.
- Decydować, co wychodzi na zewnątrz. Jeśli urząd chce skorzystać z mocy gigafabryki albo z zewnętrznego modelu, PROXY:AI sprawdza każde zapytanie i przepuszcza tylko to, na co pozwalają zasady urzędu.
- Planować z głową. Metodyka CDF zaczyna od oceny, które dane można przetwarzać gdzie. Więcej o tym pisaliśmy we wpisie Suwerenność cyfrowa urzędu: test dnia bez dostawcy AI.
Gigafabryka to szansa dla polskiej AI. Polski stack AI zaczyna się jednak nie od hali z procesorami, tylko od decyzji, że dane urzędu zostają w urzędzie. Porozmawiamy o tym na II Forum AI w Administracji Publicznej we Wrocławiu, 4-6 listopada.
Źródła
- Ministerstwo Cyfryzacji, 30.07.2026: Ruszył przetarg na gigafabryki AI
- Notes from Poland, 28.07.2026: Poland enters race to host EU-backed AI gigafactory
- CyberDefence24, 8.06.2026: Gigafabryka AI coraz bliżej
- Rzeczpospolita, 22.12.2025: Gigafabryka AI w Polsce zagrożona?
- Ministerstwo Cyfryzacji, 28.03.2025: Suwerenność danych i współpraca z polskimi dostawcami chmury