Model ogólnego przeznaczenia Fundacji SpeakLeash, trenowany na superkomputerach ACK Cyfronet AGH (Helios, Athena). Rodzina od 1,5 mld do 11 mld parametrów, wersja 11B v3 od stycznia 2026, Bielik‑PL z polskim tokenizerem od kwietnia 2026. Licencja Apache 2.0 - użycie komercyjne bez opłat
Bielik i PLLuM - polskie modele AI w firmie i urzędzie
Dwa polskie modele językowe (polskie LLM), dwa różne cele. Bielik (Fundacja SpeakLeash i ACK Cyfronet AGH) to model ogólny na licencji Apache 2.0; PLLuM (konsorcjum HIVE AI pod kierunkiem NASK) to rodzina modeli dla administracji i języka urzędowego, częściowo na licencjach otwartych. Oba można uruchomić w serwerowni organizacji - poniżej licencje, rozmiary, sprzęt, wdrożenia i jak je włączyć przez PROXY:AI bez własnego GPU. Stan na 3.10.2026
Ile polski tokenizer oszczędza w praktyce, policzyliśmy we wpisie Ile przepłacamy za polszczyznę w zagranicznych modelach?
Czym są Bielik i PLLuM
Polskie modele językowe powstały, bo modele globalne gorzej radzą sobie z fleksją, słownictwem urzędowym i realiami prawnymi Polski. Oba projekty są otwarte - wagi modeli można pobrać i uruchomić we własnej infrastrukturze - ale różnią się celem, licencją i tym, kto za nimi stoi
Rodzina modeli konsorcjum HIVE AI (NASK - lider, Politechnika Wrocławska, IPI PAN, IS PAN, OPI, Uniwersytet Łódzki, COI, ACK Cyfronet AGH), finansowana przez Ministerstwo Cyfryzacji. Rozmiary 4, 8, 12 i 70 mld parametrów; w maju 2026 udostępniono 11 wariantów (bazowe, instrukcyjne, dialogowe) na licencjach dopuszczających użycie komercyjne; starsze warianty „‑nc” tylko niekomercyjnie
Trening na polskich tekstach (PLLuM: m.in. Monitor Polski, Dziennik Ustaw, stenogramy sejmowe), dokumentacja wymagana przez AI Act dla modeli ogólnego przeznaczenia, dostępność na Hugging Face i w Ollama, możliwość uruchomienia on‑premises
Model to nie system: nie ma w nim polityk dostępu, maskowania danych, rejestru zapytań ani odpowiedzi z dokumentów organizacji z cytatem. To daje warstwa nad modelem - brama i środowisko pracy (sekcje 05 i 06)
Bielik czy PLLuM - porównanie
| Kryterium | Bielik | PLLuM |
|---|---|---|
| Kto tworzy | Fundacja SpeakLeash + ACK Cyfronet AGH; społeczność open source | Konsorcjum HIVE AI pod kierunkiem NASK; finansowanie Ministerstwa Cyfryzacji (ok. 39,5 mln zł w trzech transzach) |
| Cel | Model ogólny: rozmowa, streszczanie, klasyfikacja, pisanie - także poza administracją | Język urzędowy i prawniczy, pisma, upraszczanie języka, scenariusze RAG (odpowiedzi z cytatem z dokumentów) dla administracji |
| Rozmiary | 1,5B · 4,5B · Minitron 7B · 11B (v3, Bielik‑PL) | 4B · 8B · 12B · 70B (plus modele badawcze 8x7B‑nc, 24B od zera, Polstral 24B) |
| Licencja | Apache 2.0 - wszystkie wersje, użycie komercyjne bez opłat | Zależnie od wariantu: Apache 2.0, licencja Llama 3.1 albo CC BY‑NC 4.0 (tylko niekomercyjnie) - sprawdzać per model |
| Gdzie działa | chat.bielik.ai, aplikacje partnerów (m.in. InPost), wdrożenia komercyjne przez integratorów | mObywatel (asystent od 31.12.2025), Ministerstwo Cyfryzacji, Gdynia (wyszukiwarka miejska i BIP), Poznań (wsparcie urzędników), PLLuM Chat |
| Sprzęt | Od laptopa (1,5B) do jednej karty 24 GB (11B); Minitron 7B na karcie 6-8 GB | 4B-12B na jednej karcie; 70B wymaga serwera z kilkoma kartami lub operatora |
| Dla kogo | Firmy i urzędy, które chcą jednego modelu do wielu zadań bez ograniczeń licencyjnych | Urzędy i podmioty publiczne pracujące na pismach i przepisach; firmy po sprawdzeniu licencji wariantu |
Gdzie już działają
Oba modele wyszły z laboratorium. Poniżej wdrożenia potwierdzone publicznie przez twórców - bez przykładów, których nie da się sprawdzić
Od 31.12.2025 asystent w aplikacji odpowiada na pytania o sprawy urzędowe, pomaga znaleźć wnioski i formularze; działa anonimowo, nie przechowuje historii rozmów; ponad 10 mln użytkowników aplikacji
Gdynia: integracja z miejską wyszukiwarką i dostępem do BIP; Poznań: wsparcie urzędników w wyszukiwaniu informacji i odpowiadaniu na pytania; Ministerstwo Cyfryzacji: wewnętrzny asystent
chat.bielik.ai dla użytkowników, integracje partnerów fundacji (m.in. InPost), wdrożenia przez integratorów w kancelariach, przychodniach, działach HR - streszczanie i klasyfikacja dokumentów
Przez PROXY:AI oba modele są pozycjami w wykazie modeli organizacji: polityki dostępu, maskowanie danych i rejestr zapytań działają tak samo jak dla modeli globalnych; TWIN:DESK używa ich do odpowiedzi z dokumentów organizacji z cytatem
Tylu użytkowników ma mObywatel, w którym od 31.12.2025 odpowiada asystent na PLLuM - anonimowo, bez historii rozmów. Polski model w produkcji, nie w laboratorium
Wymagania sprzętowe
Bielika i PLLuM można uruchomić lokalnie, na własnym serwerze, bez wysyłania danych do chmury. Do testów wystarczy komputer z kartą graficzną i narzędzie takie jak Ollama lub LM Studio, do pracy zespołu potrzebny jest serwer z GPU. Poniżej trzy orientacyjne poziomy sprzętu
Klasyfikacja, streszczenia, proste pisma. Jakość niższa, ale dane nie opuszczają komputera
Pełna jakość modeli 11-12B dla zespołu; Bielik 11B w 8 bitach ok. 12 GB, zostaje miejsce na kontekst
PLLuM 70B w 4 bitach to ok. 40 GB plus kontekst - w praktyce serwer albo model u operatora w EOG za tą samą bramą
Jak uruchomić polski model w organizacji
Zadanie (pisma, streszczenia, czat) i sprzęt decydują o rozmiarze; sprawdzić licencję konkretnego wariantu PLLuM
Model = system AI w wykazie organizacji: dostawca, licencja, cel, dane - obowiązek z AI Act niezależnie od tego, że model jest otwarty
On‑premises (Ollama, vLLM) albo u operatora w EOG; dostęp tylko przez PROXY:AI - polityki, maskowanie, rejestr zapytań; w sieci bez internetu model instaluje Offline Model Registry z wersji SAIE Pantera; w banku i u ubezpieczyciela to prostsza odpowiedź na pytania nadzoru o lokalizację danych
RAG w TWIN:DESK: odpowiedzi z dokumentów organizacji z cytatem źródła; model polski, dane w organizacji
Logi i koszty per zespół; zmiana modelu (Bielik ↔ PLLuM ↔ globalny) bez zmiany procesu
Jak to wygląda w SAIE
Jedna brama do ponad 100 modeli - w tym Bielik i PLLuM uruchamiane lokalnie; polityki dostępu, maskowanie danych, budżety i rejestr WORM (zapis bez możliwości zmiany)
Asystenci na polskim modelu z odpowiedziami z dokumentów organizacji i cytatem źródła
On‑premises lub air‑gap (bez połączenia z internetem): model i dane zostają w serwerowni; dobór sprzętu w Ocenie wstępnej
Źródła
- Fundacja SpeakLeash - Bielik: modele, licencja Apache 2.0, dokumentacja
- Hugging Face - speakleash (wersje Bielik 11B v3, Bielik‑PL, Minitron 7B)
- PLLuM - Polish Large Language Model (konsorcjum HIVE AI, NASK)
- NASK, „Od modeli do wdrożeń - PLLuM na ścieżce realnych zastosowań” (wdrożenia: mObywatel, Gdynia, Poznań, MC)
- ITwiz, „Udostępniono 11 nowych modeli PLLuM” (21.05.2026)
- Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), art. 3, 4, 53 (modele ogólnego przeznaczenia)
Materiał informacyjny. Rozmiary, wersje i licencje modeli zmieniają się - przed wdrożeniem sprawdzić kartę konkretnego wariantu. Wymagania sprzętowe orientacyjne. Stan na 3.10.2026
Pytania o polskie modele AI
Bielik czy PLLuM - który wybrać dla urzędu?
Do pism i spraw urzędowych PLLuM jest trenowany celowo (Monitor Polski, Dziennik Ustaw, stenogramy) i działa już w mObywatelu i urzędach miast. Do zadań ogólnych - streszczeń, klasyfikacji, czatu - Bielik na Apache 2.0 nie ma ograniczeń licencyjnych. Za bramą można mieć oba i wybierać per zadanie
Czy polski model można używać komercyjnie?
Bielik - tak, wszystkie wersje na Apache 2.0. PLLuM - zależy od wariantu: nowe modele z maja 2026 na licencjach dopuszczających użycie komercyjne, starsze warianty „‑nc” tylko niekomercyjnie. Licencję sprawdza się na karcie modelu i wpisuje do wykazu systemów
Czy do uruchomienia potrzebny jest własny serwer z GPU?
Nie zawsze. Modele do 12 mld parametrów działają na jednej karcie 24 GB, Minitron 7B na karcie 6-8 GB. Większe (PLLuM 70B) wymagają serwera z kilkoma kartami - albo modelu u operatora w EOG, dostępnego przez tę samą bramę co modele lokalne
Czy otwarty model zwalnia z obowiązków AI Act?
Nie. Obowiązki podmiotu stosującego (wykaz, kompetencje, zakazane praktyki, przejrzystość) dotyczą użycia systemu, nie jego licencji. Otwarty model ułatwia dokumentację - jest karta modelu i dane treningowe - ale wpis do wykazu i polityka korzystania są po stronie organizacji
Czy polski model jest gorszy od globalnych?
W zadaniach ogólnych w wielu językach - zwykle tak, bo jest mniejszy. W polskim języku urzędowym i prawniczym PLLuM i Bielik często odpowiadają trafniej niż modele globalne tej samej klasy, a dane nie wychodzą z organizacji. W praktyce łączy się oba podejścia za jedną bramą
Czy istnieje polski odpowiednik ChatGPT?
Tak, najbardziej znane są dwie rodziny polskich modeli językowych: Bielik (Fundacja SpeakLeash i ACK Cyfronet AGH), dostępny w czacie chat.bielik.ai, oraz PLLuM (konsorcjum HIVE AI pod kierunkiem NASK), dostępny w PLLuM Chat. W firmie i urzędzie ważniejsze od samego czatu jest to, gdzie trafiają dane: w SAIE z Bielikiem i PLLuM pracuje się w TWIN:DESK, z odpowiedziami z dokumentów organizacji i cytatem źródła, a model działa w jej infrastrukturze
Czym jest PLLuM?
PLLuM (Polish Large Language Model) to rodzina polskich modeli językowych konsorcjum HIVE AI pod kierunkiem NASK, finansowana przez Ministerstwo Cyfryzacji. Modele mają 4, 8, 12 i 70 mld parametrów i są trenowane m.in. na Monitorze Polskim, Dzienniku Ustaw i stenogramach sejmowych, dlatego dobrze radzą sobie z językiem urzędowym. Licencja zależy od wariantu: Apache 2.0, licencja Llama 3.1 albo CC BY-NC 4.0 (tylko do użytku niekomercyjnego). W SAIE PLLuM jest dostępny w PROXY:AI i TWIN:DESK
Czym jest asystent AI w mObywatelu?
To asystent w aplikacji mObywatel oparty na modelu PLLuM, dostępny od 31 grudnia 2025 r. Odpowiada na pytania o sprawy urzędowe i pomaga znaleźć wnioski i formularze. Działa anonimowo i nie przechowuje historii rozmów. To dowód, że PLLuM radzi sobie ze sprawami urzędowymi - w urzędzie ten sam model pracuje w TWIN:DESK na dokumentach urzędu i w jego infrastrukturze
Jak uruchomić Bielika lokalnie (Ollama)?
Najprościej przez Ollamę: po zainstalowaniu programu polecenie ollama run hf.co/speakleash/Bielik-11B-v3.0-Instruct-GGUF:Q4_K_M pobiera Bielika 11B v3 w kwantyzacji 4-bitowej (plik ok. 6,7 GB) i uruchamia czat na komputerze. Do pracy zespołu model uruchamia się na serwerze, np. w vLLM, a dostęp daje PROXY:AI z politykami dostępu, maskowaniem danych i rejestrem zapytań. W sieci bez dostępu do internetu instalację modelu przejmuje Offline Model Registry z SAIE Pantera
Czy PLLuM ma API?
Twórcy udostępniają wagi modeli PLLuM na Hugging Face, więc organizacja może uruchomić model u siebie, np. w vLLM, które udostępnia API zgodne z API OpenAI. W SAIE dostęp do PLLuM przez API daje PROXY:AI: model jest jedną z pozycji w katalogu modeli, z tymi samymi politykami dostępu, maskowaniem danych i rejestrem zapytań co modele globalne
