Sukcesja cyfrowa: jak uratować polską architekturę IT przed „srebrnym tsunami”?

Sukcesja cyfrowa nie polega wyłącznie na zapisywaniu wiedzy odchodzących ekspertów w kolejnych dokumentach. To proces budowania trwałego, suwerennego „mózgu organizacji” (SAVANT-AI), który rozumie tę wiedzę i potrafi korzystać z niej na co dzień — oraz cyfrowego warsztatu (Genesis-BizStory w GENESIS-AI), który systematycznie pozyskuje, porządkuje i przekształca tę wiedzę w działające aplikacje.

Ilustracja sukcesji cyfrowej i wiedzy instytucjonalnej

Polska informatyzacja przeżywała swój złoty okres w latach 2007–2013. Dzięki bezprecedensowemu wsparciu ze środków Unii Europejskiej, głównie w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, położono wówczas fundamenty nowoczesnej infrastruktury państwa. To wtedy zrealizowano gigantyczne projekty, które zrewolucjonizowały relacje między obywatelami, przedsiębiorstwami i urzędami. Do najważniejszych wdrożeń tego okresu należą:

• Kompleksowa informatyzacja Służby Celnej — program e-Cło: wdrożenie systemów takich jak Celina, NCTS i e-Export, które całkowicie zautomatyzowały obrót z państwami trzecimi.
• Budowa platformy ePUAP: jej celem było stworzenie jednego okna usług administracji publicznej.
• Modernizacja rejestrów państwowych: w tym prace nad systemem PESEL2 i projekty związane z Cyfrową Mapą Kraju.
• Systemy wspierające Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) i Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ): potężne bazy danych, które nadal stanowią kręgosłup polskiego systemu ubezpieczeń i ochrony zdrowia.

Pokolenie inżynierów, analityków i architektów, którzy projektowali te wielowarstwowe architektury, zbliża się dziś do emerytury. Zjawisko to, nazywane „srebrnym tsunami”, tworzy krytyczne ryzyko strategiczne: wraz z ekspertami z organizacji odchodzi unikatowa, często niespisana wiedza o procesach, relacjach między modułami i specyfice systemów legacy.

Jedynym skutecznym sposobem zahamowania odpływu kompetencji jest zbudowanie suwerennego zasobu wiedzy, który przejmie know-how od odchodzących specjalistów i udostępni je w formie przydatnej operacyjnie i zarządczo. Odpowiedzią na ten problem jest SAVANT-AI — suwerenny Enterprise Cognitive System pełniący funkcję „mózgu instytucji” i działający lokalnie w infrastrukturze organizacji. Zamiast kolejnego repozytorium dokumentów SAVANT-AI tworzy bezpieczną, izolowaną warstwę inteligencji nad istniejącymi systemami, gromadząc pełną wiedzę o procesach biznesowych i wspierających je systemach IT.

Kluczowym ogniwem tego ekosystemu jest platforma Genesis-BizStory. Choć jej pierwotnym celem było zbieranie wymagań dla nowych aplikacji w środowisku GENESIS-AI — przekazywanych w języku naturalnym — jej potencjał w obszarze systemów legacy jest rewolucyjny. BizStory pozwala pozyskiwać wiedzę bezpośrednio od pracowników i przekształcać ją w uporządkowany zasób cyfrowy, który może być zarówno „paliwem” dla SAVANT-AI, jak i materiałem wejściowym do automatycznego generowania nowych aplikacji zastępujących lub opakowujących systemy legacy za pośrednictwem platformy GENESIS-AI.

Co ważne, dane zebrane w Genesis-BizStory stanowią unikatowy wkład o najwyższej wartości merytorycznej — są bezpośrednim zapisem doświadczeń ekspertów i rzeczywistych procesów organizacji. Zasób ten służy do dotrenowywania modeli używanych w SAVANT-AI, dzięki czemu algorytmy przestają być jedynie ogólnymi modelami językowymi, a stają się wyspecjalizowanymi ekspertami doskonale rozumiejącymi specyfikę danej instytucji. Jednocześnie te same ustrukturyzowane wymagania mogą zostać wykorzystane przez GENESIS-AI do autonomicznego generowania nowych aplikacji produkcyjnych, które stopniowo zastępują lub uzupełniają systemy legacy, zamykając łańcuch sukcesji cyfrowej: od wiedzy, przez decyzje, po działające oprogramowanie.

Takie „doinformowanie” modeli pozwala SAVANT-AI trafnie odpowiadać na pytania o niszowe aspekty systemów legacy i proaktywnie wspierać procesy decyzyjne na podstawie historycznych doświadczeń firmy.

Synergia SAVANT-AI i Genesis-BizStory gwarantuje firmom własną, suwerenną wiedzę. Dzięki temu nawet w obliczu zmiany pokoleniowej i przejścia kluczowych pracowników na emeryturę ich doświadczenie pozostaje w organizacji jako trwały, inteligentny i stale rozwijający się kapitał cyfrowy.

Dla kogo jest ten model sukcesji cyfrowej?

• Dla ministerstw, urzędów centralnych i instytucji, które w latach 2007–2013 budowały duże systemy współfinansowane z Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (POIG), a dziś mierzą się z odchodzeniem kluczowych architektów i analityków.
• Dla spółek Skarbu Państwa, operatorów infrastruktury krytycznej i sektora finansowego, które nie mogą przenieść danych i procesów do chmury publicznej, a jednocześnie muszą przyspieszyć transformację cyfrową.
• Dla dużych organizacji przemysłowych i logistycznych zmagających się z „fizyką danych” — rozproszonymi systemami ERP, MES, WMS lub CMMS oraz brakiem jednego, spójnego źródła prawdy o procesach.

W praktyce oznacza to, że SAVANT-AI staje się suwerennym mózgiem organizacji, Genesis-BizStory jej cyfrową pamięcią, a GENESIS-AI warsztatem budującym na tej pamięci nowe aplikacje.