Wiedza

Ustawa o systemach sztucznej inteligencji: co firmy i urzędy muszą wykazać od 28 października 2026

Ustawa o systemach sztucznej inteligencji z 3 lipca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 1003) to polska ustawa, która ustanawia organ nadzoru nad AI, zasady kontroli, skarg i kar za naruszenie AI Act. Od 28 października 2026 r. Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji może kontrolować firmy i urzędy oraz nakładać kary

Praktyczny przykład z obsługi klienta: Rozmawiasz z botem? Masz prawo o tym wiedzieć

28.10.2026kontrole i kary
10sekcji
Dz.U. 2026poz. 1003
3.10.2026stan prawny
01 / 10

Czym jest ustawa

Obowiązki dotyczące samych systemów AI wynikają z unijnego rozporządzenia AI Act (rozporządzenie 2024/1689) - stosuje się je w Polsce bezpośrednio. Ustawa nie dodaje do nich nowej listy wymagań. Daje natomiast narzędzia, żeby je egzekwować: organ nadzoru, kontrole, rozpatrywanie skarg, kary, opinie indywidualne i piaskownicę regulacyjną

Ustawa nie dotyczy osób, które korzystają z AI wyłącznie prywatnie. Jeśli pracownik używa narzędzia AI w pracy, podmiotem stosującym system AI jest organizacja - i to ona odpowiada za zgodność. Urzędy i firmy z sektorów kluczowych i ważnych muszą też spełnić wymagania nowelizacji ustawy o KSC, także wobec narzędzi AI

CZĘSTO MYLONE

AI Act to nie to samo co ustawa o systemach SI

AI Act

AI Act: Unijne rozporządzenie 2024/1689, stosowane w Polsce bezpośrednio. To z niego wynikają obowiązki dotyczące samych systemów AI

vs
Ustawa o systemach SI

Ustawa o systemach SI: Polska ustawa (Dz.U. 2026 poz. 1003) nie dodaje nowej listy wymagań. Daje narzędzia, żeby je egzekwować: organ nadzoru, kontrole, skargi, kary, opinie indywidualne i piaskownicę regulacyjną

0

Ustawa nie dodaje ani jednego nowego obowiązku dla systemów AI - wszystkie wynikają z AI Act. Dodaje organ, który od 28.10.2026 sprawdzi, czy potrafią je Państwo wykazać

02 / 10

Kalendarz

Kalendarz regulacyjny
AI ActUstawa o systemach SI
2.02.2025

Kompetencje w zakresie AI (art. 4) i zakaz praktyk niedozwolonych (art. 5)

AI Act
2.08.2026

Obowiązki przejrzystości (art. 50), m.in. oznaczanie deepfake’ów i treści generowanych przez AI. Dla systemów generatywnych wprowadzonych na rynek przed tą datą oznaczanie maszynowe - do 2.12.2026

AI Act, Digital Omnibus (rozporządzenie 2026/1744)
11.08.2026

Wchodzi w życie główna część ustawy

Ustawa, art. 127
do 11.10.2026

Powołanie przewodniczącego KRiBSI przez Sejm za zgodą Senatu

Ustawa, art. 125 ust. 2
28.10.2026

Kontrole, skargi i kary administracyjne - KRiBSI może egzekwować AI Act

Ustawa, art. 127
do 11.11.2026

Pierwsze posiedzenie KRiBSI

Ustawa, art. 125 ust. 3
2.12.2027

Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III (m.in. rekrutacja, ocena zdolności kredytowej, dostęp do usług publicznych) - termin przesunięty z 2.08.2026

AI Act, Digital Omnibus (rozporządzenie 2026/1744)
2.08.2028

Obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika I (AI w produktach regulowanych, np. wyrobach medycznych, maszynach)

AI Act, Digital Omnibus (rozporządzenie 2026/1744)
03 / 10

Kto nadzoruje

Organem nadzoru rynku i krajowym punktem kontaktowym jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). W jej skład wchodzą przewodniczący, dwóch zastępców i czterech członków wskazanych przez prezesów UOKiK, KNF, KRRiT i UKE (art. 19). Obsługę Komisji zapewnia minister właściwy do spraw informatyzacji. Niezależnie od KRiBSI w bankach, u ubezpieczycieli i w TFI nadzór KNF nad ryzykiem ICT według DORA obejmuje też narzędzia AI

KRiBSI może:

1

przeprowadzać kontrole, także zdalne, i żądać dokumentów oraz dostępu do systemów

2

rozpatrywać skargi osób fizycznych, firm i instytucji na systemy AI

3

nakładać kary pieniężne i wydawać ostrzeżenia, np. z nakazem poinformowania pracowników o użyciu systemu AI

4

wydawać opinie indywidualne i prowadzić piaskownicę regulacyjną

04 / 10

Obowiązki - co trzeba umieć wykazać

już terazWykaz systemów AI używanych w organizacji (podstawa wszystkich pozostałych obowiązków)
Jak to wykazać

Rejestr: system, dostawca, cel, dane, właściciel biznesowy, ocena ryzyka

2.02.2025Kompetencje AI pracowników (art. 4)
Jak to wykazać

Program szkoleń dopasowany do ról, lista uczestników, materiały

2.02.2025Brak praktyk zakazanych (art. 5)
Jak to wykazać

Ocena każdego zastosowania z rejestru pod kątem art. 5

2.08.2026Przejrzystość (art. 50): oznaczanie deepfake’ów, treści publikowanych w interesie publicznym, informowanie o rozpoznawaniu emocji
Jak to wykazać

Procedura oznaczania, wzory oznaczeń, ewidencja publikacji

już terazZasady korzystania z AI i kontrola narzędzi spoza wykazu (shadow AI)
Jak to wykazać

Polityka korzystania z AI, zablokowane lub zastąpione narzędzia, logi użycia

2.12.2027Obowiązki podmiotu stosującego system wysokiego ryzyka (art. 26), w tym nadzór człowieka, logi i informowanie pracowników
Jak to wykazać

Instrukcje dostawcy, wyznaczone osoby nadzoru, przechowywane logi, informacja dla pracowników

2.12.2027Ocena skutków dla praw podstawowych (art. 27) - podmioty publiczne i wybrane prywatne stosujące systemy wysokiego ryzyka
Jak to wykazać

Raport z oceny przed uruchomieniem systemu

05 / 10

Co muszą Państwo wykazać do 28.10.2026

Dwa pytania - lista obowiązków, które dotyczą Państwa organizacji, i dowody, których zażąda kontrola

Narzędzie · lista obowiązków

Sprawdź u siebie

Wynik od razu · bez e-maila
1 · Jaka to organizacja
2 · Jak Państwo używają AI
?

Proszę wybrać typ organizacji i sposób użycia AI - lista obowiązków z dowodami pojawi się od razu, bez wysyłania czegokolwiek. Podstawa: AI Act i ustawa o systemach SI (stan na 3.10.2026)

Lista orientacyjna na podstawie AI Act i ustawy - zakres obowiązków zależy od konkretnych systemów; nie zastępuje oceny prawnejStan prawny: 3.10.2026
06 / 10

Czy Państwa system AI jest wysokiego ryzyka

Trzy pytania - klasa ryzyka z AI Act i obowiązki, które z niej wynikają, z datami i podstawą

Narzędzie · klasyfikator AI Act

Sklasyfikuj system

Wynik od razu · bez e-maila
1 · W jakiej dziedzinie działa system
2 · Jaki ma wpływ na decyzję o człowieku
3 · Czy to zadanie wąskie lub pomocnicze (wyjątek z art. 6 ust. 3)
?

Proszę wybrać dziedzinę, wpływ na decyzję i rodzaj zadania - klasa ryzyka i lista obowiązków pojawią się od razu, bez wysyłania czegokolwiek. Podstawa: art. 6 i załącznik III AI Act (stan na 3.10.2026)

Klasyfikacja orientacyjna na podstawie art. 6 i załącznika III AI Act - o klasie decyduje konkretne zastosowanie; nie zastępuje oceny prawnejStan prawny: 3.10.2026
07 / 10

Kary

Wysokość kar określa AI Act (art. 99):

Dla dużych firm liczy się wyższa z dwóch wartości, dla MŚP i startupów - niższa. Kwoty w euro przelicza się na złote po średnim kursie NBP z 28 stycznia danego roku (art. 104)

Ustawa przewiduje trzy sposoby obniżenia kary:

Obniżenie nie przysługuje, jeśli naruszenie doprowadziło do śmierci lub poważnego uszczerbku na zdrowiu. Karę można rozłożyć na raty albo odroczyć. Od decyzji przysługuje odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie - sądu ochrony konkurencji i konsumentów (art. 109)

KARY MAKSYMALNE · ART. 99 AI ACTWyższa wartość dla dużych firm · niższa dla MŚP
35mln €

35 mln € - lub 7% światowego obrotu - praktyki zakazane (art. 5): manipulacja, scoring społeczny, rozpoznawanie emocji w pracy

15mln €

15 mln € - lub 3% obrotu - pozostałe obowiązki, w tym przejrzystość (art. 50) i obowiązki podmiotu stosującego (art. 26)

7,5mln €

7,5 mln € - lub 1% obrotu - nieprawdziwe lub niepełne informacje przekazane organowi w trakcie kontroli

TRZY SPOSOBY OBNIŻENIA KARY
USTAWAART. 70, 84, 107 - 10-50% wykonanie działań z ostrzeżenia w ciągu 3 miesięcy od decyzji (art. 107)
20-70%układ z Komisją: zaprzestanie naruszenia i ujawnienie wszystkich okoliczności (art. 70)
30-90%układ po samodzielnym zgłoszeniu naruszenia (art. 70 i 84)
Kwoty w euro przelicza się na złote po średnim kursie NBP z 28 stycznia danego roku (art. 104) - karę można rozłożyć na raty lub odroczyć · Odwołanie: Sąd Okręgowy w Warszawie (art. 109) · Obniżenie nie przysługuje, jeśli naruszenie doprowadziło do śmierci lub poważnego uszczerbku na zdrowiu
08 / 10

Jak to wykazać w SAIE

Wymagania są wspólne dla wszystkich, ale dowody trzeba mieć własne. W SAIE powstają one w trakcie zwykłej pracy:

PROXY:AI

jedna brama do modeli: wykaz używanych modeli, polityki dostępu, maskowanie danych osobowych i rejestr WORM zapytań (zapis bez możliwości zmiany). Narzędzia spoza wykazu można zastąpić bezpiecznym dostępem zamiast zakazu

TWIN:DESK

odpowiedzi z dokumentów organizacji z cytatem źródła, czyli ślad, na czym oparto wynik

Metodyka CDF i dokumenty WDR

Ocena wstępna i audyt AI Act, polityka AI i rejestry

Szkolenia AI

Program adopcji AI: warsztaty, szkolenia dla ról i Akademia LIDER:AI

FAQ

Pytania o ustawę o SI

Kto kontroluje przestrzeganie AI Act w Polsce?

Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI), czyli polski organ nadzoru rynku AI. Od 28 października 2026 r. może prowadzić kontrole, rozpatrywać skargi i nakładać kary

Jakie kary grożą za naruszenie AI Act?

Do 35 mln euro lub 7% obrotu za praktyki zakazane, do 15 mln euro lub 3% obrotu za pozostałe obowiązki i do 7,5 mln euro lub 1% obrotu za nieprawdziwe informacje. MŚP płacą według niższej z dwóch wartości

Czy ustawa dotyczy urzędu?

Tak. Urząd, który używa systemów AI w pracy, jest podmiotem stosującym w rozumieniu AI Act - podejmuje środki wspierające kompetencje pracowników, zapewnia przejrzystość i, od 2.12.2027, wypełnia obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka, w tym ocenę skutków dla praw podstawowych. Ustawa nie wprowadza odrębnych zasad kar dla urzędów - kary nakłada się na każdy podmiot obowiązany do przestrzegania AI Act (art. 104)

Co zrobić przed 28 października 2026?

Spisać systemy AI używane w organizacji, sprawdzić je pod kątem praktyk zakazanych, przyjąć politykę korzystania z AI, przeszkolić pracowników i ustalić, jak oznaczają Państwo treści generowane przez AI

Czy pracownik korzystający z ChatGPT w pracy to już „stosowanie systemu AI”?

Tak - w pracy podmiotem stosującym jest organizacja, nie pracownik. Dlatego narzędzie powinno być w wykazie, objęte polityką i szkoleniem. Oświadczenie pracownika o korzystaniu z AI „na własną odpowiedzialność” niczego nie przenosi

Od kiedy obowiązuje AI Act w Polsce?

AI Act obowiązuje w Polsce bezpośrednio od 1 sierpnia 2024 r., a jego przepisy stosuje się etapami: od 2.02.2025 kompetencje w zakresie AI (art. 4) i zakaz praktyk niedozwolonych (art. 5), od 2.08.2025 obowiązki dostawców modeli AI ogólnego przeznaczenia, od 2.08.2026 między innymi przejrzystość (art. 50), od 2.12.2027 obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III. W Polsce kontrole prowadzi i kary nakłada KRiBSI od 28.10.2026

Co zmienia omnibus AI Act?

Rozporządzenie (UE) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI) przesunęło obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka: z załącznika III na 2.12.2027, a z załącznika I na 2.08.2028. Systemy generatywne wprowadzone na rynek przed 2.08.2026 mają czas na maszynowe oznaczanie treści do 2.12.2026. Od 2.12.2026 dochodzą też nowe praktyki zakazane w art. 5

Gdzie przeczytać AI Act po polsku?

Oficjalny tekst w języku polskim jest w serwisie EUR-Lex: rozporządzenie (UE) 2024/1689. Zmiany z rozporządzenia (UE) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI) są w osobnym akcie, także dostępnym po polsku w EUR-Lex

Wszystkie pytania →

wpis do wykazu systemów z klasą „wysokie ryzyko” i datą 2.12.2027. Do tego 4 obowiązki podstawowe z narzędzia wyżej: wykaz systemów, kompetencje, brak praktyk zakazanych, zasady korzystania. Wzór polityki korzystania z AI →